Görsel sanatlar/Resim-iş

2007-10-26 19:29:00

Görsel sanatlar mı? Resim-iş mi?

Üniversitelerin Görsel Sanatlar Eğitimi ile ilgili Alan, Anabilim Dalı, Anasanat Dalı, Ders tanımlarında yıllardan beri bir karmaşa yaşanmaktadır. Eğitim Fakültelerinin yeniden yapılanmaları ile birlikte Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü adı altında iki anabilim dalı kuruldu; Resim-İş Öğretmenliği Anabilim Dalı, Müzik Öğretmenliği Anabilim Dalı.

Görsel Sanatlar Eğitimi; Yüksek Lisans Programlarında da Resim-İş Öğretmenliği Anabilim Dalı olarak tanımlıyor. Aynı tanım, biraz daha sınırlandırılarak YÖK Yürütme Kurulunun Tezsiz Yüksek Lisans programlarındaki Ortaöğretim Sosyal Alanlar Anabilim Dalı başlığı altında "Resim Eğitimi" diye geçmektedir (20.05.1998/19).

Doçentlik yükseltmelerinde, Bilim Dalları sıralamasında, (1) Eğitim Bilimleri ve Öğretmen Yetiştirme Temel Alanı adı altında 120 Kod ile Resim/Resim-İş Eğitimi tanımları bulunuyor. (Bir tanımın neden iki seçenek gibi sunulduğu anlaşılmıyor.) (4) Güzel Sanatlar Temel Alanı adı altında ise, Görsel Sanatlar alanına girebilecek Resim, Heykel, Grafik ve Baskı Resim, Seramik, Cam, Tekstil ve Geleneksel El Sanatları kapsamına girebilecek Ciltçilik, Çini Tasarımı, Hat ve Tezhip Tasarımı... gibi alanlar yer alıyor.

Eğitim Fakültelerinin yeniden yapılanmaları ile ilgili olarak adı ve işlevi bir anlamda değiştirilen Eğitim Bilimleri Fakültelerinde, Eğitim Programları ve Öğretim Bölümü içinde ve yalnız Sosyal Bilimler Enstitüsü bünyesinde Sanat Eğitimi Anabilim Dalı var. Daha sonra, Doçentlik Anabilim Dalları arasından "Sanat Eğitimi" çıkarıldığından, o dalda Yüksek Lisans ve Doktora yapan kişiler akademik yükseltmelerde kendilerine farklı alanlar seçme durumunda kalıyorlar. Görsel Sanatlar Eğitimim Temel Eğitim ve Ortaöğretimde adı Resim-İş dersidir.

Yanlışın Kaynağı

Görsel Sanatlar, okullarımızda ders olarak 19. Yüzyılda yer almıştır. Batı'da endüstrinin istediği seri üretim nesnelerinin resimlerinin doğru ve çabuk çizilmesinin öğretilmesini amaçlayan bu dersin adı o zamanlar "Drawing" idi. Dilimize de o yıllarda "Drawing" karşılığı "Resim" olarak girdi. Aynı yıllarda göz ve elin uyumu yolu ile ussal gelişimi sağlayıcı olarak düşünülen bu alan "Resim-Çizim" dersleri diye tanımlanıyordu (Pestalozzi, 1746-1827). O günkü gereksinimlere yönelik tanımladığı alan için bu ad belki yeterliydi. Ancak, daha sonra Batı'da amacı ile birlikte adı da değişen Görsel Sanatlar bizde olduğu gibi kaldı: Resim-İş dersi.

"İş" tanımı diye Batı'da El İşleri Hareketi ile gündeme gelen Craft karşılığı dilimize girdi ve "Resim" sözcüğünün arkasına eklendi. Görüldüğü gibi, "Resim" ve "iş" sürekli tek başına ya da birlikte kullanıldı ama, hep yarımı ve yanlışı tanımladı.

1926'da açılan Gazi Orta Muallim Mektebi ve Terbiye Enstitüsü'nde Ortaöğretime Görsel Sanatlar Alanında öğretmen yetiştirme amacı ile Resim Bölümü kurulmuştur (1932). Yine Batı'da gelişen El İşleri Hareketinden esinlenerek aynı kurum içinde Resim Bölümünden bağımsız bir de İş Bölümü açılmıştır. Daha sonra bu iki bölüm birleştirilerek Resim-İş Bölümü adına almıştır.

"Resim-İş" Görsel Sanatların dar bir tanımı olarak programlara alındığından bugüne kadar bölüm adı ve Ders adı olarak hep içerikle çelişegeldi. Oysa kurulduğu yıllarda da Resim Bölümü bünyesinde görsel sanatların her dalı ders olarak yer almaktaydı. İş önceleri el sanatları karşılığı kullanılırken daha sonra üç boyutlu bütün çalışmaları da kapsadı. Daha sonraki yıllarda Anasanat Atelye adı altında Resim-İş Bölümlerinde görsel sanatların her dalında öğrenciler ilgi alanlarına yöneltildi, öğretmenlik meslek bilgileri yanında konu alanlarında uzmanlaşmaya yönelik eğitildiler.

Temel Eğitim ve Ortaöğretimde 70'li yıllarda Resim ve İş birbirinden ayrıldı; "Resim" görsel sanatların tek alanı olarak sınırlanırken, İş "İş ve Teknik" adı ile birçok becerinin öğretildiği bir konu alanı olarak programlarda yer aldı. Her iki dersin içerikleri de bugün adları ile olan çelişkileri nedeniyle tam oturmamış durumdadır.

Sınırlı adın yarattığı

sorunlar:

Üniversitelerde;

1. Görsel Sanatlar Eğitimi, Anabilim Dalına indirgendiği için, öğrencilerin dal bağlamında uzmanlaşması sınırlandırılmaktadır.

2. Öğretmenlikle ilgili bölüm ya da Anabilim Dalı "Resim" olarak tanımlandığı için Tezsiz Yüksek Lisans Programlarına Görsel Sanatlar Fakültelerinin Resim dışında öteki bölümlerini bitirenler başvuramamaktadırlar. Müzik öğretmenliğine Bando Şefi bile başvurabilirken Heykel, Grafik, Özgün Baskı, Seramik vb. bölüm çıkışlılar bu programlara kabul edilmemektedir.

3. Uygulayıcılar kimi zaman adının sınırladığı alan içinde kalmayı yeğleyerek, öğretim alanını daraltmaktadırlar.

4. Doçentlik yükseltmelerinde iki ad yer almaktadır. Resim-İş/Resim. Bu iki ayrı tanım başvurularda olduğu kadar sınavlarda da sakıncalar yaratmaktadır. Başvurularda gelen dosyalar çoğunlukla Resim Anasanat Dalı ağırlıklı gelmektedir. Kişiler bölüm adlarının sınırları içinde kalarak başvurularını yapmaktadırlar. Gerçekte, ne Resim-İş Eğitimi ve ne de Resim Eğitimi diye bir bilim dalı vardır. Bütün dünyada ve bilim çevrelerinde alan adı Görsel Sanatlar Eğitimi diye geçer (Visual Arts Education).

5. Uluslararası düzeyde, bilimsel toplantılarda program karşılaştırmalarında bu nedenle pek çok yanlışlar yapılmaktadır. Örneğin bölüm adı: Resim-İş, "Painting and Craft" olarak çevrilmektedir. Oysa alanı ancak "Arts and Craft" ya da "Visual Arts and Design" karşılamaktadır. Bunun da Türkçe karşılığı Görsel Sanatlar ve Tasarım Eğitimidir.

Ö neri:

1. Resim-İş adı üniversitelerin ilgili bölümlerinde Bölüm, Anabilim Dalı, Bilim Dalı adı Görsel Sanatlar Eğitimi olarak değiştirilmelidir. Ad ile içerik, tanım ile kapsam uyumlu hale getirilmelidir.

2. Değişiklik YÖK ve Milli Eğitim Bakanlığı işbirliği ile okul programlarına da yansıtılmalıdır.

3. Milli Eğitim Bakanlığı ve Kültür Bakanlığı Temel Eğitim ve Ortaöğretim okullarına, geniş kapsamlı tanımı ile Kültür ve Sanat Eğitim dersi konması için ortak çalışma içinde olmalıdırlar. Bu ders sanat dalları başta olmak üzere sanata yakın bütün kültür değerlerini kapsamalıdır.

Prof. Dr. Olcay Kırışoğlu

Mustafa Kemal Üni. G.S.F. Dekanı

e-mail: okiris@mku.edu.tr

 

cumhuriyet. bilim teknik. 05.01. '02

155
0
0
Yorum Yaz